Aft Neden Olur? Nasıl Geçer? Ağız içinde oluşan küçük beyaz yaralar, yani aftlar, oldukça yaygın bir rahatsızlıktır ve çoğu insanın hayatında en az bir kez karşılaştığı bir durumdur. Aftlar, yemek yerken, konuşurken ve hatta gülümserken bile rahatsızlık verebilir. Peki, aft neden oluşur ve nasıl geçer? İşte bu rahatsız edici durum hakkında bilmeniz gereken her şey.
Aft Nedir?
Aft, ağız içinde oluşan küçük, beyaz veya sarı renkli, genellikle kırmızı bir sınırla çevrili ülseratif lezyonlardır. Tıbbi adı aftöz ülser olan bu yaralar, genellikle yanak içi, dil, diş eti, dudak içi veya damakta görülür. Aftlar bulaşıcı değildir ve genellikle birkaç gün ile birkaç hafta arasında kendiliğinden iyileşir.
Aftlar, üç farklı şekilde karşımıza çıkabilir:
- Minör Aftlar: En yaygın görülen türdür ve genellikle küçük boyutludur (5 mm’den küçük). Kendiliğinden iyileşme süresi 7-10 gündür.
- Majör Aftlar: Daha büyük ve derin yaralardır. İyileşmeleri birkaç hafta sürebilir ve iz bırakabilir.
- Herpetiform Aftlar: Çok sayıda küçük aftın bir arada bulunduğu türdür ve nadir görülür.
Aft Neden Olur?
Aftların kesin nedeni tam olarak bilinmese de, bazı faktörlerin aft oluşumunu tetiklediği bilinmektedir. İşte aft oluşumuna yol açabilecek başlıca nedenler:
- Stres ve Yorgunluk: Yoğun stres ve fiziksel yorgunluk, bağışıklık sistemini zayıflatarak aft oluşumuna zemin hazırlayabilir.
- Travma:
- Yanlışlıkla yanağı ısırmak,
- Sert yiyeceklerin ağız içinde tahrişe yol açması,
- Diş fırçasının yanlış kullanımı gibi fiziksel travmalar aft oluşumuna neden olabilir.
- Beslenme Eksiklikleri: Demir, çinko, folik asit ve B12 vitamini eksiklikleri aftların ortaya çıkmasına sebep olabilir. Ayrıca, sağlıksız beslenme ağız sağlığını olumsuz etkileyebilir.
- Bağışıklık Sistemi Zayıflığı: Bağışıklık sisteminin zayıflaması, vücudu enfeksiyonlara karşı daha savunmasız hale getirir ve aft oluşumunu tetikleyebilir.
- Hormonal Değişiklikler: Özellikle kadınlarda, adet döngüsü sırasında meydana gelen hormonal değişiklikler aft oluşumuna neden olabilir.
- Gıda Hassasiyetleri: Çikolata, kahve, baharatlı yiyecekler, asitli meyveler (portakal, limon gibi) ve ceviz gibi bazı gıdalar aftları tetikleyebilir.
- Alerjik Reaksiyonlar: Diş macunlarında veya ağız bakım ürünlerinde bulunan sodyum lauril sülfat (SLS) gibi maddeler, bazı insanlarda aft oluşumuna neden olabilir.
- Tıbbi Durumlar: Behçet hastalığı, çölyak hastalığı, Crohn hastalığı gibi bazı kronik rahatsızlıklar, aft oluşumuna neden olabilir.
- Sigara ve Alkol Kullanımı: Sigara içmek veya alkol tüketmek, ağız mukozasını tahriş ederek aft oluşumunu tetikleyebilir.
Daha fazla bilgi için World Health Organization (WHO) web sitesine göz atabilirsiniz.
Aft Nasıl Geçer?
Aftlar genellikle kendiliğinden iyileşse de, iyileşme sürecini hızlandırmak ve ağrıyı hafifletmek için uygulanabilecek bazı yöntemler vardır. İşte aft tedavisinde etkili yöntemler:
1. Evde Uygulanabilecek Doğal Çözümler
- Tuzlu Su ile Gargara: Bir bardak ılık suya bir çay kaşığı tuz ekleyerek gargara yapabilirsiniz. Tuzlu su, enfeksiyonu azaltır ve iyileşme sürecini hızlandırır.
- Karbonatlı Su: Karbonat, aftın neden olduğu asidik ortamı nötralize ederek ağrıyı hafifletebilir. Karbonatı su ile karıştırıp aftın üzerine uygulayabilirsiniz.
- Bal: Antibakteriyel özelliklere sahip olan bal, aftın iyileşme sürecini hızlandırabilir. Temiz bir kulak çubuğu yardımıyla balı doğrudan aftın üzerine sürebilirsiniz.
2. Ağız Bakımına Özen Gösterin
- Yumuşak kıllı bir diş fırçası kullanarak ağız içindeki tahrişi azaltabilirsiniz.
- Dişlerinizi fırçalarken nazik olun ve ağız hijyenine dikkat edin.
- Sodyum lauril sülfat (SLS) içermeyen diş macunlarını tercih edin.
3. İlaç Tedavisi
- Antiseptik Gargaralar: Ağız içindeki bakterileri temizleyerek enfeksiyonu önleyebilir. Hekiminizin önerdiği bir antiseptik gargara kullanabilirsiniz.
- Ağrı Kesiciler: Aft ağrısını hafifletmek için eczaneden reçetesiz olarak temin edilebilen ağrı kesici jeller veya spreyler kullanabilirsiniz.
- Reçeteli İlaçlar: Şiddetli ve tekrarlayan aft problemleriniz varsa, diş hekiminiz kortikosteroid içeren ilaçlar veya antibiyotikler reçete edebilir.
4. Doktora Başvurmanız Gereken Durumlar
Aftlar genellikle zararsızdır ve kendiliğinden iyileşir. Ancak aşağıdaki durumlarda bir diş hekimine veya doktora başvurmanız önemlidir:
- Aftlar 3 haftadan uzun süre iyileşmiyorsa,
- Aftlar çok büyükse veya sürekli tekrarlıyorsa,
- Aftlarla birlikte ateş, halsizlik veya başka semptomlar yaşıyorsanız,
- Aftlar yemek yemeyi veya konuşmayı ciddi şekilde engelliyorsa.
Aft tedavisinde uzman görüşleri için Mayo Clinic web sitesini ziyaret edebilirsiniz.
Aft Oluşumunu Nasıl Önleyebilirsiniz?
Aft oluşumunu tamamen önlemek mümkün olmasa da, riski azaltmak için alabileceğiniz bazı önlemler bulunmaktadır:
- Stresten Kaçının: Stres yönetimi için meditasyon, yoga veya nefes egzersizleri gibi rahatlatıcı aktiviteler yapabilirsiniz.
- Sağlıklı Beslenin: Demir, çinko, folik asit ve B12 vitamini açısından zengin gıdalar tüketerek bağışıklık sisteminizi güçlendirin.
- Ağız Hijyenine Dikkat Edin: Dişlerinizi düzenli olarak fırçalayın, diş ipi kullanın ve ağız çalkalama suyu ile bakım yapın.
- Tahriş Edici Gıdalardan Kaçının: Asitli, baharatlı ve sert yiyeceklerden uzak durarak ağız içi tahrişi önleyebilirsiniz.
- Sigara ve Alkolden Uzak Durun: Sigara ve alkol, ağız sağlığınızı olumsuz etkileyebilir ve aft oluşumuna neden olabilir.
Aftlar her ne kadar rahatsız edici olsa da, genellikle ciddi bir sağlık sorunu oluşturmazlar. Ancak sık sık tekrarlayan veya uzun süre iyileşmeyen aftlar, altta yatan bir sağlık sorununun belirtisi olabilir. Bu nedenle, böyle bir durumla karşılaştığınızda bir diş hekimine danışmanız önemlidir. Daha fazla bilgi almak ve ağız sağlığınız için profesyonel destek almak için Aclinica Dent web sitemizi ziyaret edebilirsiniz.
